این مقاله با نگاهی انتقادی به گفتار اخیر دکتر مهدی مطهرنیا توضیح می‌دهد چرا تبدیل «نقش قدرت‌های خارجی» به یک قانون مطلق، به جبرگرایی و فلج اجتماعی می‌انجامد. استدلال اصلی این است که «آیین قدرت» نیرویی واقعی اما مشروط است و بدون شکاف‌های عمیق داخلی توان خلق انقلاب ندارد. با چارچوب چهار موتور تغییر (سازمان‌یابی، بحران مشروعیت، شکاف نخبگان، نقش بیرون) و نمونه‌های انقلاب آمریکا و انقلاب ۵۷، مسئولیت تاریخی انتخاب‌های درون‌زا برجسته می‌شود.