اقتصاد سیاسی ایران

چین و آمریکا: جنگی که تجاری نیست

تقابل چین و آمریکا اختلافی ساده بر سر تعرفه و کسری تجاری نیست؛ نزاعی ساختاری بر سر نوشتن قواعد قرن بیست‌ویکم است. این رقابت در سه میدان اصلی جریان دارد: استانداردهای فناوری، نظم دلاری و زنجیره‌های تأمین جهانی. در این میان، ایران نه متحد راهبردی چین است و نه بازیگری مستقل در برابر آمریکا؛ بلکه تا زمانی که فاقد راهبرد توسعه، دیپلماسی متوازن و اقتصاد رقابتی باشد، به متغیر فشاری تبدیل می‌شود که دیگران از بی‌ثباتی آن برای افزایش هزینه رقیب استفاده می‌کنند.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران, تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک

شکاف هوش مصنوعی نظامی و فروپاشی ساختاری بازدارندگی ایران

این مقاله نشان می‌دهد که مسئله ایران فقط کمبود موشک یا ضعف تاکتیکی نیست، بلکه شکاف ساختاری در هوش مصنوعی نظامی و زنجیره تأمین فناوری، منطق سنتی بازدارندگی را از کار انداخته است. با اتکا به داده‌های درگیری‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، مقاله توضیح می‌دهد چرا نامتقارنی هزینه، دفاع موشکی هوشمند، تحریم تراشه و محاصره فناورانه، بازدارندگی ایران را به یک سازوکار پرهزینه و کم‌اثر تبدیل کرده‌اند و این تحول چه پیامدی برای آینده امنیت خاورمیانه دارد.
ادامه مطلب
تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک

جنگ تجاری؛ وابستگی متقابل سلاح‌سازی‌شده میان چین و آمریکا

این مقاله با تکیه بر نظریه «وابستگی متقابل سلاح‌سازی‌شده» توضیح می‌دهد چگونه شبکه‌های اقتصادی و زنجیره‌های تأمین جهانی به ابزار فشار ژئوپلیتیکی میان چین و آمریکا تبدیل شده‌اند. مهران فتحی در این تحلیل نشان می‌دهد که جنگ تجاری، آغاز نظم جدیدی است که در آن کارایی اقتصادی جای خود را به انعطاف‌پذیری و امنیت داده است.
ادامه مطلب
تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک

از برتون‌وودز تا نظم پترو‌دلار بازخوانی هژمونی دلار در چهار پرده از برتون‌وودز تا نظم پسادلاری

از کنفرانس برتون‌وودز تا جنگ‌های مالی قرن بیست‌ویکم، این مقاله روایت شکل‌گیری و افول هژمونی دلار را دنبال می‌کند؛ تحلیلی از نظم پترو‌دلار، امتیاز گزاف آمریکا و آینده نظام پولی جهانی.
ادامه مطلب
تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک

گذار از هژمونی غرب

این مقاله گذار تاریخی از هژمونی غرب و نظم آمریکامحور به سوی نظمی چندقطبی را بررسی می‌کند. ابتدا «غرب» به‌عنوان یک بلوک سیاسی–نظامی فراتر از جغرافیا تعریف می‌شود و با بهره‌گیری از نظریه نظام جهانی، شکاف میان اقلیت هسته‌ای قدرتمند و اکثریت پیرامونی توضیح داده می‌شود. سپس با تمرکز بر خیزش چین و هند، نقش بریکس، تلاش برای کاهش وابستگی به دلار و محدودیت‌های قدرت سخت غرب، تغییر موازنه قدرت جهانی تحلیل می‌شود. مقاله در ادامه مزیت‌های ساختاری ماندگار آمریکا و روند فرسایش تدریجی آن‌ها را بررسی کرده و در پایان، سه سناریو برای آینده نظم جهانی—چندقطبی متوازن، جنگ سرد جدید و چندقطبی شکننده—ترسیم می‌کند.
ادامه مطلب