قیمت طلا در ایران صرفاً تابع انس جهانی نیست؛ بیشتر ترجمه ریالی ریسک ارزی و تورمی است. در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ فدرال رزرو با کاهش ۰.۲۵ درصدی نرخ بهره اما رأی‌گیری ۹ به ۳، پیام داد که کاهش‌های بعدی کند و مشروط خواهد بود و بنابراین رشد انس محدود می‌شود. هم‌زمان انتقال بیش از ۳۳۰۰ ردیف تعرفه به تالار دوم و ارز توافقی، نقطه مرجع ذهنی بازار را بالاتر برده و فشار تقاضای ارز را تشدید می‌کند. نتیجه، طناب‌کشی‌ای است که در آن دلار و حباب سکه غالب می‌شوند و حتی با ضعف انس، قیمت طلای داخلی افزایش می‌یابد.

چرا سیاست‌های آشکارا ناکارآمد در ایران پایدار می‌مانند؟ این مقاله با کنار گذاشتن لنز اخلاقی، توضیح می‌دهد که در نظم دسترسی محدود، بسیاری از ناکارآمدی‌ها نه «خطا»، بلکه پیامد منطقی سازوکار بقای ائتلاف حاکم است. با تعریف عملیاتی «توزیع استراتژیک منابع»، نشان داده می‌شود چگونه خلق رانت، تهی‌شدن اختیارات و داده‌های نهادهای توسعه‌ای و جایگزینی شبکه‌ها، تورم، انحصار و ارز چندنرخی را بازتولید می‌کند. سه پیش‌بینی قابل مشاهده و دو مثال خودرو و ارز، چارچوب را از سطح روایت فراتر می‌برند.

پاییز ۱۴۰۴ را باید از پنجره بازار بدهی دید؛ جایی که اخزای ۴۰ درصدی خبر از اضطراب مالی و فرسایش سرمایه‌گذاری می‌دهد. هم‌زمان، دلار ۱۲۰ هزار تومانی زیر فشار شکاف تورمی و ریسک سیاسی حرکت می‌کند و بحث بنزین به‌عنوان سیگنال حکمرانی، انتظارات را تیزتر می‌سازد. همگرایی این سه ضلع می‌تواند رکود تورمی را تشدید کند. راهبرد بقا در این شرایط، کنترل سهم ریال، تقدم خریدهای ضروری و بازنگری در منطق سرمایه‌گذاری با توجه به نرخ بدون ریسک است.

سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی در تاریخ طلاست؛ قیمت از حدود ۲۷۰۰ تا نزدیکی ۴۴۰۰ دلار جهش کرده و بانک‌های مرکزی سه سال پیاپی بیش از هزار تن در سال طلا خریده‌اند. در این مقاله، با زبان ساده اما داده‌محور، توضیح می‌دهیم چرا طلا از یورو در ذخایر جهانی عبور کرده، با بازل ۳ و رفتار چین و ذخایر سایه گره خورده و چگونه به «پول موازی خاموش» نظم پسادلاری تبدیل شده است؛ و در نهایت، این تحولات برای سیاست ذخایر ایران و تصمیم‌های سرمایه‌گذار خرد در ۱۴۰۴ چه معنایی دارد.

از ۱۵ آذر ۱۴۰۴، بنزین در ایران رسماً سه‌نرخی شد و نرخ سوم با سازوکار «بازبینی فصلی» وارد بازی شد. این تغییر فقط یک عدد جدید روی تابلوی پمپ‌بنزین نیست، بلکه نشانه اعتراف دولت به بن‌بست مدل «خرید محبوبیت با انرژی ارزان» است. این مقاله نشان می‌دهد نظام سه‌نرخی چگونه به سه ناترازی بزرگ (بنزین، بودجه، صندوق‌ها) گره خورده، چه سناریوهایی پیش‌روی اقتصاد و جامعه قرار می‌دهد و کدام طبقات هزینه اصلی این جراحی را می‌پردازند.

این یادداشت تحلیلی از مهران فتحی، عملکرد دولت در سال اول برنامه هفتم توسعه را بررسی می‌کند؛ از وعده رشد ۸٪ تا واقعیت رکود، ناترازی بانکی، کسری بودجه و تعادل سیاسی ناپایدار در سیاست ارزی.