اقتصاد سیاسی زنجیرههای تأمین؛ عبور از «کارایی» به «امنیت»
جهانیسازیِ سه دهه اخیر بر اولویت کارایی بنا شده بود، اما همزمانی کووید ۱۹ و جنگ اوکراین نشان داد که زنجیرههای تأمین فوقبهینه در حوزههای راهبردی شکنندهاند. دولتها به جای جبران شکست بازار، بازارهای راهبردی را به ابزار رقابت قدرت تبدیل میکنند. سیاست صنعتی جدید با چهار ستون بازگرداندن تولید، دوستسپاری، محاصره تکنولوژیک و استانداردگذاری رقابتی، مسیر تکامل رقیب را هدف میگیرد. در این میان، قدرت در نفت چانهزنی بر قیمت است اما در تراشه وتو بر امکان تولید. امنیتیشدن گلوگاههای فناوری به امنیتیشدن معماری دلار و شکلگیری جهان تکهتکه میانجامد.
بحران دریای سرخ، تورم وارداتی و اقتصاد تحت محاصره
بحران دریای سرخ فقط مسیر کشتیها را عوض نکرده؛ یک «رژیم جدید هزینه لجستیک» در اقتصاد جهانی ساخته که کف هزینه حمل و بیمه را بالا برده است. در ایرانِ تحت تحریم و سلطه مالی، این شوک بهجای یک نوسان موقت، به ضریبافزای ساختاری تورم وارداتی تبدیل میشود و مستقیماً بر قیمت و دسترسی به دارو، غلات و قطعات صنعتی اثر میگذارد. این مقاله با مدل مفهومی و سناریوهای عددی ساده، نشان میدهد چرا سیاستگذاری اقتصادی ۱۴۰۴–۱۴۰۶ ناچار است این متغیر را بهعنوان پارامتر ساختاری بپذیرد.
از همبستگی تا سلاحسازی نقدینگی
نظم مالی جهانی در حال فروپاشی شبکهای است. از سلاحسازی سوئیفت تا تجزیه نقدینگی و بازگشت طلا، این مقاله نشان میدهد چگونه دلار، یوان و کریپتو آینده قدرت را بازتعریف میکنند.
پایان انقباض بزرگ و آغاز عصر «تسلط مالی»
توقف برنامه انقباض ترازنامه فدرال رزرو در سطح حدود ۶/۵ تریلیون دلار فقط یک خبر فنی نیست؛ نشانه رسیدن نظام مالی آمریکا به سقف تحمل خود و تقویت «تسلط مالی» دولت بدهکار بر سیاست پولی است. این مقاله با تشریح نقش RRP و ذخایر بانکی، سه سناریوی ۱۲ تا ۲۴ ماهه برای دلار، طلا، بیتکوین و نفت ترسیم میکند و اثر آن را بر بازار ارز، نرخ بهره و بورس تهران و استراتژی سبد دارایی سرمایهگذار ایرانی توضیح میدهد.
سراب صلح: چرا «اقتصاد سیاسی» بازسازی، پیچیدهتر از «خوشبینی بازار» است؟
روایت غالب این است که با صلح اوکراین، ریسک ژئوپلیتیک تمام میشود و بازارها نفس راحتی میکشند؛ نفت ارزان میشود، طلا سقوط میکند و یک «مارشال پلن» جدید موتور کامودیتیها را روشن میکند. این مقاله با رویکرد اقتصاد سیاسی توضیح میدهد چرا این تصویر، یک سراب است: روسیه همین حالا هم نفتش را در بازار میفروشد، بازسازی اوکراین اسیر ظرفیت نهادی و معمای تأمین مالی است، طلا به بدهی و سلطه مالی واکنش نشان میدهد نه فقط به جنگ، و بدون چین، ابرچرخه جدیدی در کامودیتیها شکل نمیگیرد. نتیجه: در دوران پساجنگ، بهجای Follow the Money باید دنبال تضمینهای سیاسی و قراردادهای با پشتوانه نهادی رفت.
جنگ دوم غزه–اسرائیل؛ اثرات ژئواکونومیک و گذار به نظم جدید انرژی
این مقاله یک تحلیل عمیق از جنگ دوم غزه–اسرائیل و پیامدهای ژئواکونومیک آن ارائه میدهد؛ از امنیت انرژی و بحران کشتیرانی تا اثرات آن بر بازارهای مالی، سیاست پولی آمریکا و اقتصاد سیاسی ایران. متن نشان میدهد چگونه این جنگ میتواند آغازگر نظم جدیدی در امنیت انرژی و زنجیرههای تأمین جهان باشد.
شرق، غرب، یا هیچکدام؟
این مقاله توضیح میدهد که شرقگرایی ایران نه یک راهبرد توسعهای، بلکه مکانیسمی برای تثبیت ساختار رانتیر و تداوم الگوی خامفروشی است. با تکیه بر نظریه وابستگی، قفلشدگی مسیر و تحلیل روابط ایران با چین و روسیه، نشان داده میشود چگونه فاینانس بدون شرط، رانت میانبری، و انحصار تجاری، به بازتولید همان الگوی تاریخی توسعهنیافتگی انجامیده است. سه سناریوی آینده نیز برای مسیر وابستگی، توازن هوشمند و درونزایی نهادی ارائه میشود.
بیتکوین در آستانه چرخش بزرگ
بیتکوین پس از سقوط ۳۰ درصدی وارد یک تغییر رژیم شده است؛ از فروپاشی روایت «طلای دیجیتال» تا نقش ETFها در تبدیل آن به پول داغ و وابستگی کامل به چرخه نقدینگی والاستریت. این مقاله با رویکرد اقتصاد سیاسی، موتورهای سقوط، پارادوکس Safe Haven و سناریوهای پیشروی بیتکوین را کالبدشکافی میکند.
مرگ بازار و ظهور فئودالیسم دیجیتال
این مقاله نشان میدهد چرا ساختار اقتصادی امروز دیگر شبیه سرمایهداری رقابتی نیست و چگونه پلتفرمهای دیجیتال با تکیه بر داده، زیرساخت ابری و قدرت الگوریتمی، به «اربابان جدید» تبدیل شدهاند. از مرگ مکانیسم بازار و جایگزینی الگوریتمها بهجای کشف قیمت، تا قدرت فراملی اپل و آمازون و مدل جدید ارزشگذاری والستریت—این مقاله کالبدشکافی دقیقی از ظهور فئودالیسم دیجیتال و پیامدهای سیاسی، اقتصادی و دموکراتیک آن ارائه میدهد.
آینده طلا در اقتصاد سیاسی جهان با محوریت ایران
مقاله نشان میدهد چرا طلا در حال تبدیل شدن به شاخص بیاعتمادی جهانی است. سه نیروی کلیدی—بازده واقعی، بحران بدهی آمریکا و ژئوپلیتیک—روند قیمت جهانی طلا را شکل میدهند. سناریوهای ۳۸۰۰ تا ۸۰۰۰ دلاری طلا و اثر آن بر بازار ایران بررسی شده و توضیح داده میشود چرا در ایران وزن نرخ ارز در قیمت طلا بسیار بیشتر از اونس جهانی است.