یادداشت‌ها و نقدهای معاصر

آسیب‌شناسی برنامه‌ریزی توسعه در ایران

این مقاله به آسیب‌شناسی چندلایه توسعه در ایران می‌پردازد؛ از تاریخچه برنامه‌ریزی و تأثیر مکاتب نظری تا تجربه زیسته روستاییان، جوانان، زنان و حاشیه‌نشینان. متن نشان می‌دهد چرا مدل‌های وارداتی، تمرکزگرایی، فساد نهادی و بی‌اعتمادی اجتماعی باعث ناکامی برنامه‌های توسعه شده‌اند. همچنین راهکارهایی چون تغییر منطق برنامه‌ریزی، ایجاد نهادهای ارزیابی مستقل، تمرکززدایی و تقویت مشارکت مردمی ارائه می‌شود. این مقاله دعوتی است برای بازاندیشی در مسیر توسعه ایران.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران

نقش جریان چپ در اقتصاد ایران

این مقاله نشان می‌دهد چگونه جریان‌های چپ—از مارکسیسم کلاسیک تا چپ اسلامی—در شکل‌دهی به سیاست‌گذاری اقتصادی ایران نقش مؤثری داشته‌اند. از ملی‌سازی‌ها و دولت‌گرایی دهه‌های ابتدایی تا ساختارهای پدرسالارانه و اقتصاد دولتی پس از انقلاب، روایت این مقاله تصویر دقیقی از پیوند ایدئولوژی چپ با تصمیم‌های اقتصادی و پیامدهای نهادی آن ارائه می‌کند.
ادامه مطلب
تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک

سه‌گانه فشار بر اقتصاد ایران؛ نفت، بیمه و تحریم در آستانه یک تنگنای بودجه‌ای

اقتصاد ایران هم‌زمان زیر فشار سه جبهه قرار گرفته است: کاهش قیمت نفت در پی تصمیم اوپک‌پلاس، جهش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل برای نفتکش‌های ایرانی و بازگشت تحریم‌ها از مسیر مکانیسم ماشه. مقاله نشان می‌دهد این سه‌گانه چگونه درآمد نفتی را کاهش داده، کسری بودجه ۱۴۰۴ را تشدید می‌کند و با تهدید ثبات ارزی و تورم، قدرت چانه‌زنی ژئو‌اکونومیک ایران را فرسایش می‌دهد؛ در کنار سناریوهای درآمدی و راهکارهایی مانند اصلاح بودجه، تنوع‌بخشی صادرات و دیپلماسی فعال انرژی.
ادامه مطلب
جامعه، فرهنگ و روان سیاست

تحلیل جامع آزمون استرس اقتصاد انرژی ایران

این مقاله با استفاده از داده‌های واقعی صادرات نفت ایران، اثر فعال‌سازی مکانیسم ماشه را در قالب آزمون استرس اقتصاد انرژی بررسی می‌کند. سه سناریوی پایه، بدبینانه و خوش‌بینانه مدل‌سازی شده و تأثیر آنها بر درآمدهای ارزی، کسری بودجه، نرخ ارز و تورم تحلیل می‌شود. در ادامه، مجموعه‌ای از راهکارهای کوتاه‌مدت برای مدیریت شوک ارزی و اصلاحات بلندمدت در حوزه قیمت‌گذاری انرژی و توسعه صادرات فرآورده‌ها ارائه می‌شود تا تاب‌آوری اقتصاد ایران افزایش یابد.
ادامه مطلب