اقتصاد سیاسی ایران, تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک, حکمرانی و سیاست‌گذاری

معماران پرونده ایران در دولت دوم ترامپ

این مقاله نشان می‌دهد سیاست ایران در دولت دوم ترامپ محصول اراده یک فرد نیست، بلکه برآیند جدال سه منطق رقیب درون ساختار قدرت آمریکاست: اجبار، معامله و عدم مداخله. با تمرکز بر چهار چهره کلیدی ــ مارکو روبیو، جی.دی. ونس، جرد کوشنر و استیو ویتکاف ــ متن توضیح می‌دهد چگونه وزن نهادی، خاستگاه طبقاتی و منطق‌های متفاوت سیاست خارجی، مسیر پرونده ایران را شکل می‌دهند و چرا آینده این پرونده به نبرد درونی این سه پارادایم گره خورده است.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران, تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک

از گوگمل تا جنگ شبکه‌محور: برتری اطلاعاتی و بحران منطق بازدارندگی

این مقاله با مرور نمونه‌هایی از گوگمل، انیگما، بحران موشکی کوبا و جنگ شش‌روزه نشان می‌دهد که مزیت تعیین‌کننده در جنگ فقط به شمار نیرو و کیفیت تسلیحات وابسته نیست، بلکه به توان تبدیل اطلاعات به تصمیم بستگی دارد. متن سپس با تکیه بر مفهوم «اشراف اطلاعاتی پیوسته» توضیح می‌دهد که چگونه در عصر هوش مصنوعی و جنگ شبکه‌محور، فاصله میان رصد، تحلیل و ضربه به‌شدت کاهش یافته و همین تحول، منطق کلاسیک بازدارندگی را دچار اختلال کرده است.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران, تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک

شکاف هوش مصنوعی نظامی و فروپاشی ساختاری بازدارندگی ایران

این مقاله نشان می‌دهد که مسئله ایران فقط کمبود موشک یا ضعف تاکتیکی نیست، بلکه شکاف ساختاری در هوش مصنوعی نظامی و زنجیره تأمین فناوری، منطق سنتی بازدارندگی را از کار انداخته است. با اتکا به داده‌های درگیری‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، مقاله توضیح می‌دهد چرا نامتقارنی هزینه، دفاع موشکی هوشمند، تحریم تراشه و محاصره فناورانه، بازدارندگی ایران را به یک سازوکار پرهزینه و کم‌اثر تبدیل کرده‌اند و این تحول چه پیامدی برای آینده امنیت خاورمیانه دارد.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران

چرا ما اینجاییم؟ نهادها، نفت و سرنوشت ایران

چرا ایران با وجود نفت، گاز، موقعیت ژئوپلیتیک و سرمایه انسانی، هنوز درگیر تورم مزمن، رشد ضعیف و نابرابری است؟ این مقاله با الهام از چارچوب «چرا ملت‌ها شکست می‌خورند» استدلال می‌کند که مسئله اصلی ایران نه جغرافیا و نه فرهنگ، بلکه نهادهای انحصاری است. متن نشان می‌دهد چگونه سه عامل رانت نفتی، ایدئولوژی امنیتی و مداخله خارجی، در لحظه‌های بحرانی تاریخ معاصر ایران به بازتولید الیگارشی انجامیده‌اند و چرا تغییر بازیگران، بدون تغییر قواعد بازی، راهی به توسعه پایدار باز نکرده است.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران

وقتی دود از کارخانه بلند می‌شود

این یادداشت نشان می‌دهد حملات به فولاد و پتروشیمی ایران صرفاً یک رخداد نظامی نبود، بلکه ضربه‌ای مستقیم به موتور ارزآوری کشور بود. مقاله توضیح می‌دهد چرا آرامش فعلی دلار می‌تواند گمراه‌کننده باشد، چگونه اختلال در صادرات فولاد و پتروشیمی به فشار ارزی و تورمی در دوره پساجنگ تبدیل می‌شود، و چرا طلا در چنین وضعیتی به دارایی دفاعی بدل می‌شود. هسته اصلی متن این است: آسیب‌پذیری امروز اقتصاد ایران فقط محصول تحریم نیست، بلکه نتیجه نحوه مدیریت تحریم و تمرکز خطرناک زیرساخت‌های راهبردی است.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران, تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک

جنگی که با صلح تمام نمی‌شود،ایران و منطق خطرناکِ پساجنگ

این مقاله می‌کوشد نشان دهد مسئله اصلی جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل فقط نتیجه میدان نبرد نیست، بلکه نظمی است که پس از جنگ شکل می‌گیرد. متن با نقد این تصور آغاز می‌شود که پیروزی نظامی می‌تواند مسئله سیاسی ایران را حل کند، سپس به نقش تنگه هرمز، اقتصاد اخلال، جامعه ایران، جانشینی، دولت امنیتی، اقتصاد پساجنگ و حسابگری بازیگران خارجی می‌پردازد. نتیجه نهایی این است که محتمل‌ترین سناریو نه فروپاشی فوری است و نه ثبات پایدار، بلکه نوعی تعلیق فرساینده است که می‌تواند هم کشور را از درون تحلیل ببرد و هم منطقه را در وضعیت بی‌ثباتی مزمن نگه دارد.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران, جامعه، فرهنگ و روان سیاست, یادداشت‌ها و نقدهای معاصر

شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟

این مقاله نشان می‌دهد که تورم رسمی، هرچند از نظر آماری درست است، اما تمام واقعیت زندگی مردم را توضیح نمی‌دهد. میانگین شاخص قیمت مصرف‌کننده، فشار نامتقارن خوراک، مسکن، درمان، آموزش و فرسایش توان پس‌انداز را پنهان می‌کند. در نتیجه، سیاست‌گذاری بر پایه این میانگین، از واقعیت معیشت دهک‌های پایین عقب می‌ماند و شکاف میان روایت رسمی و تجربه زیسته مردم را عمیق‌تر می‌کند
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران, جامعه، فرهنگ و روان سیاست

ملت آینه‌دار، حاکم خودشیفته

این مقاله می‌کوشد رابطه میان ساختار قدرت با ویژگی‌های خودشیفته‌وار و الگوهای مهرطلبانه در فرهنگ سیاسی ایران را توضیح دهد. متن نشان می‌دهد چگونه این چرخه فقط روانی نیست، بلکه بر بستر اقتصاد سیاسی رانتی بازتولید می‌شود. با تحلیل رخدادهای دی ۱۴۰۴، مقاله استدلال می‌کند که جامعه ایران وارد مرحله‌ای تازه از آگاهی شده، اما این بیداری هنوز با ضعف سازماندهی، منجی‌طلبی و ترس از فروپاشی روبه‌روست. نتیجه نهایی، تبیین راهی برای گذار از اطاعت فرساینده به بلوغ سیاسی و استقلال جمعی است.
ادامه مطلب
آینده‌پژوهی, اقتصاد سیاسی ایران, بازارهای مالی

طلا در ۲۰۲۶: آناتومی یک پارادوکس

طلا پس از ثبت سقف تاریخی، اسیر پارادوکس امنیت ۲۰۲۶ شد. این مقاله با رویکرد اقتصاد سیاسی بررسی می‌کند که چگونه جنگ از مسیر شوک نفتی، فدرال رزرو را به حفظ سیاست انقباضی وادار کرد. افزایش بازدهی اوراق و تخلیه موقعیت‌های اهرمی، طلا را تحت فشار قرار داد. تحلیلی جامع بر تقاطع روندهای کوتاه‌مدت و ساختارهای بلندمدت، همراه با بررسی دقیق استراتژی برای سرمایه‌گذاران با در نظر گرفتن متغیرهای ریال و حباب سکه.
ادامه مطلب
اقتصاد سیاسی ایران

تله استراتژیک ایران: اقتصاد سیاسی پایان جنگ بدون صلح

این مقاله سناریویی را بررسی می‌کند که در آن جنگ پایان می‌یابد، اما صلحی ساخته نمی‌شود. استدلال اصلی این است که «آتش‌بس بدون تسویه» برای ایران از مسیر بودجه، بانک، بازار ارز، شبکه توزیع و تورم می‌تواند به فرسایش شدید اقتصادی و اجتماعی منجر شود. در عین حال، نسخه «ادامه جنگ و بستن هرمز» نیز راه نجات نیست، چون نه رانت پایدار می‌سازد و نه امکان احیای اقتصاد را فراهم می‌کند. متن نشان می‌دهد که تنها افق کم‌هزینه‌تر، نه پیروزی کامل، بلکه ساختن یک مسیر سوم از دل فشارهای ساختاری داخلی و منطقه‌ای است.
ادامه مطلب